Bu yazı, terapi fenomenlerinin çoğu zaman kişiye “sen mağdursun ve iyisin; suçlu başkasıdır ve o kötüdür” mesajını vererek bölme ve yansıtma gibi ilkel savunmaları güçlendirdiğini ileri sürüyor. (Editoryal)
Mesajları neden karşılık bulur ve neden yanıltıcıdır?
İyi olan her şey bedel gerektirir; karakterin gelişimi ise bedeli en ağır olan şeylerden biridir. Size masumiyetinize, yanılsamalarınıza ve kesinlik duygunuza mal olacaktır.
Sheldon Kopp
Terapi-fenomen kültürünün [therapy-influencer culture] temel bir mesajı vardır.
Basitçe şöyle ifade edilebilir:
- Sen mağdursun ve iyisin.
- Suçlu olan başkasıdır ve o kötüdür.
Bu iyi hissettirir çünkü içgörü ve öz-farkındalık için çabalayan yanımızla değil, savunmalarımızla aynı safta yer alır. Uzun vadede bu mesaj, derinden kendine zarar vericidir.
İş Başındaki Savunmalar
Bu mesaj iki özgül savunmayı güçlendirir:
- Bölme [splitting]
- Yansıtma [projection]
Bunlar, tüm savunmalar içinde bedeli en ağır olanlar arasındadır.
Bölme, duyguları bölmelere ayırdığımız; kendiliği [self] ve ötekileri [other] tümüyle iyi ve tümüyle kötü şeklindeki ikili kategorilere ayırdığımız bir dissosiyasyon biçimidir. Bu, gerçeklik algımızı çarpıtır; çünkü insanlar siyah-beyaz kategoriler hâlinde var olmazlar. İnsanlar karmaşık ve çelişkilidir; grinin tonlarında var olurlar.
Bir kişi kendiliğin istenmeyen yönlerini -öfke, kötücüllük, saldırganlık, nefret, zalimlik ve bencillik gibi- bölmelere ayırıp reddettiğinde, bunlar başkalarına yansıtılır. Buna ilkel yansıtma [primitive projection] denir. Böylece kendimizi erdemli, masum, suçsuz -iyinin deposu- olarak görürüz. Ötekini ise nefret dolu ve kötü -kötünün deposu- olarak görürüz.
Maliyet
Bu savunmalara ilkel ya da bedeli ağır savunmalar deriz; çünkü kendilik-algılarımızı ve dolayısıyla dünyada işlev görme kapasitemizi çarpıtırlar. İçsel durumlarımızı doğru biçimde tanıyamayız ya da kendimizi olduğumuz gibi göremeyiz. Yanılsamalarımızı görür ve onlara inanırız.
Bu, deneyimlerimizden öğrenemeyeceğimiz, duygusal olarak büyüyemeyeceğimiz, başkalarıyla sahici biçimde bağ kuramayacağımız ya da samimi yakınlık deneyimleyemeyeceğimiz anlamına gelir.
Aynı şekilde, başkalarının içsel durumlarını doğru biçimde algılayamayız ya da onları oldukları gibi göremeyiz. Bunun yerine, kendi yansıtmalarımızı görürüz. Böylece kişilerarası dünyada etkili biçimde işlev göremez ya da ilişkilerimiz aracılığıyla büyüyemeyiz.
Nihayetinde, kendi savunmalarımızın mahkûmları hâline geliriz.
Bu savunmalar yalnızca kişisel olarak bedeli ağır savunmalar değildir. Aynı zamanda toplum için de yıkıcıdır. Çünkü kötülüğü, saldırganlığı ve nefreti başkalarına yansıttığımızda ve onları kötü ve tehlikeli olarak görmeye başladığımızda, onlara saldırmakta kendimizi haklı hissederiz. En kötü dürtülerimizi serbest bırakırız.
Ama biz bunu böyle görmeyiz. Nefret dolu ve yıkıcı biçimlerde davransak bile, kendimizi haklı; davamızı ise adil görürüz.
Dünyadaki pek çok çatışma ve kutuplaşmanın kaynağı budur.
Karakterin gelişimi, yanılsamalarınıza mal olacaktır. Terapi-fenomen kültürü ise onları size geri satar.
Neden İşe Yarar
Söz konusu mesaj, popüler kültür “terapi” fenomenlerinin -sosyal medya hesapları milyonlarca takipçi çeken ve kitapları satan kişiler- temel mesajıdır:
- Sen mağdursun ve iyisin.
- Suçlu olan başkasıdır ve o kötüdür.
O, gerçek acıya seslenir ve o anda çok iyi hissettirir. Kim haklı olanın kendisi, haksız olanın ise başkası olduğuna inanmak istemez ki?
Bu yüzden yayılır.
Bu yüzden ne aradığımızı sormamız gerekir:
Hızlı bir mutluluğu [immediate high] mu?
Yoksa uzun vadeli büyüme ve değişime götüren dürüst duygusal çalışmayı mı?
Seçim budur.
Editoryal Notlar
Yazar: Jonathan Shedler
Başlık: Therapy Influencers Sell Illusion, Not Insight
Yayın: Substack (https://substack.com)
Tarih: 4 Mayıs 2026
Link: https://jonathanshedler.substack.com/p/therapy-influencers-sell-illusion
Bu metin psikodinamikblog.com tarafından Türkçeye çevrilmiştir. Çeviri sürecinde kavramsal doğruluk ve psikodinamik terminolojiye sadakat esas alınmıştır. Çeviri hazırlanırken ChatGPT dilsel ve teknik destek amacıyla kullanılmış; nihai metin çevirmen tarafından gözden geçirilmiştir. Bu çeviri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Orijinal metnin tüm hakları yazara ve yayıncıya aittir.
